11 Mart 2013 Pazartesi

Empatinin Kökleri

,
Gary birçok aleksitimik gibi,içgörü ve empatiden yoksundu.Ellen kendini kötü hissettiğini belirttiğinde,buna anlayış gösteremiyor;aşktan söz ettiğinde ise konuyu değiştiriyordu.Ellen'a 'yapıcı' eleştirilerde bulunduğunda,onun bunları bir yardım olarak değil,bir saldırı olarak algıladığını farketmiyordu.
Empatinin kökeni özbilinçtir;duygularımıza ne kadar açıksak,hisleri okumayı o kadar iyi beceririz.Gary gibi,kendisinin ne hissettiği hakkında hiçbir fikri olmayanlar,çevrelerindeki kişilerin ne hissettiğini anlamaktan acizdirler.Bu kişi tonlara karşı sağırdır.İnsanların söz ve hareketlerinin dokusunu oluşturan duygusal notalar ve akorların-ses tonunun,duruş değişikliğinin,çok şey ifade eden sessizliklerinin,her şeyi açığa vuran bir titremenin-farkına varamazlar.
Kendilerinin ne hissettikleri konusunda kafası karışık olan aleksitimikler,başkaları hislerini onlarla paylaştığında da aynı şekilde bir karmaşa yaşarlar.Başkalarının ne hissettiğini kaydedememek duygusal zeka bakımından büyük bir eksiklik,insan olmak anlamında da trajik bir başarısızlıktır.Çünkü ilginin,şefkatin kökü olan duygusal ahenk,empati yetisinden kaynaklanır.
Bu yeti-başka birinin ne hissettiğini bilme-satıcılık ve yöneticilikten gönül ilişkileri ve ebeveynliğe,insanların acılarını paylaşmaktan siyasal etkinliğe kadar uzanan pek çok farklı alanda karşımıza çıkar.Empati eksikliği de oldukça önemli bir göstergedir.Bu eksiklik suç işleyen psikopatlarda,ırz düşmanlarında,çocuklara sarkıntılık yapan tiplerde görülür.
İnsanlar nadiren duygulaırını kelimelere döker;çoğu kez başka ipuçları verirler.Başkasının ne hissettiğini sezebilmenin anahtarı,ses tonu ,mimikler,jestler,yüz ifadesi ve benzeri türden sözsüz ifadeleri okuyabilmektir.İnsanların sözsüz mesajları okuyabilme yeteneği üzerine yapılmış belki de en kapsamlı araştırma,Harvardlı Psikolog Robert Rosenthal ve öğrecilerininkidir.Rosenthal PONS(Profile of Nonverbal Sensitivity) adı altında,nefretle analık sevgisi arasında değişen çeşitli duygularını ifade ettiği bir dizi video kasetten oluşan bir empati testi geliştirmiştir.Kasetteki sahneler kıskançlık öfkesinden af dilemeye,bir minnettarlık gösterisinden birini baştan çıkarmaya kadar açılan bir yelpazeye yayılmaktadır.Kasetler,her sahnelemede daha  fazla sözsüz iletişim kanalı sistematik olarak silinerek düzenlenmiştir;örneğin sözlerin anlaşılmaz hale getirilmesine ek olarak,bazı sahnelerde yüz ifadesi hariç diğer tüm ipuçları yok edilmiş,bazılarında ise ana sözsüz iletişim kanalları aracılığıyla sadece vücut haraketleri gösterilerek,ve benzeri yöntemlerle,izleyiciler duyguyu şu veya bu şekilde sunulmuş olan belirli bir sözsüz ipucundan algılamak durumunda bırakılmıştır.
Amerika ve ayrıca onsekiz ülkede yedi binden fazla kişiye uygulanan testlerde,sözsüz işaretlerden duyguları okuyabilme üstünlüğüne sahip olanların;duygusal bakımdan daha dengeli,daha popüler,daha dışa dönük ve de beklenileceği gibi-daha duyarlı oldukları görülmüştür.Genel olarak kadınlar bu tür empati konusunda erkeklerden daha başarılıdır.Kırk beş dakikalık test sırasında,iyileşen bir performans gösterenlerin-bu,empati becerilerini sonradan edinebilecek yeteneğe sahip olduklarının işaretidir-karşı cinsle ilişkilerinin de daha iyi olduğu görülmüştür.Empatinin romantizme katkıda bulunduğunu öğrenmek,şaşırtıcı olmasa gerekir.
Duygusal zekanın diğer öğeleriyle ilgili bulgulara da uygun olarak,empatik duyarlılığın bu ölçümüyle,SAT,IQ ve diğer akademik başarı testi ölçümleri arasında sadece rastlantısal bir ilişki bulunmuştur.Empatinin akademik zekadan bağımsız olduğu,PONS'un çocuklara uyarlanmış şekliyle yapılan testlerde de görülmüştür.1011 çocuğa uygulanan testler,sözsüz duygu iletişimini okuyabilme becerisine sahip olanların,okullarında en popüler,duygusal açıdan en dengeli çocuklar olduğunu göstermiştir.Bu çocukların derslerde ki başarısı da,sözsüz duygusal mesajları okumakta daha beceriksiz olanlardan daha yüksek bir IQ ortalamasına sahip olmadıkları halde,daha yüksekti;buradan empati yeteneğini geliştirmenin,çocukların sınıfta etkili olmasını kolaylaştırdığı sonucunu çıkarabiliriz.
Akılcı zihin sözcüklerle ifade bulur,duyguların tarzı ise sözsüzdür.Bir kişinin sözleri;ses tonu,el-kol hareketleri veya diğer sözsüz kanallardan ifade edilenlerle çelişiyorsa,duygusal gerçek ne söylediğinde değil,nasıl söylediğinde saklıdır.İletişim araştırmalarında kullanılan bir parmak hesabına göre,duygusal mesajların yüzde doksanı ya da daha fazlası sözsüzdür.Bu tür mesajların-birinin sesindeki kaygı,bir el-kol hareketindeki çabukluğun taşıdığı rahatsızlık hissi gibi-hemen hepsinin mesajın niteliğine özel bir dikkat göstermeksizin sadece zımnen algılamak ve tepki vermek yoluyla bilinçaltında kavrandığı görülmüştür.Bunu iyi ya da kötü yapmamıza yol açan becerilerin birçoğu da böyle zımnen öğrenilmektedir...

Daniel Goleman
Duygusal Zeka Neden IQ'dan Daha Önemlidir?

Sevgi ve ışıkla kalın...
Persephone

0 yorum to “ Empatinin Kökleri ”

Yorum Gönder